Jaki saksofon tenorowy czy altowy?
Wybór pierwszego saksofonu to ekscytujący, ale często i nieco przytłaczający moment dla każdego aspirującego muzyka. Dwa najpopularniejsze instrumenty, które stają na drodze początkujących, to saksofon altowy i tenorowy. Choć należą do tej samej rodziny, różnią się znacząco pod względem rozmiaru, brzmienia, sposobu gry, a nawet repertuaru, do którego są najczęściej wykorzystywane. Zrozumienie tych różnic jest kluczowe, aby dokonać świadomego wyboru, który będzie odpowiadał Twoim muzycznym aspiracjom i fizycznym predyspozycjom.
Saksofon altowy, mniejszy i lżejszy, często postrzegany jest jako bardziej przystępny dla osób o drobniejszej budowie ciała lub dla młodszych uczniów. Jego wyższe, jaśniejsze brzmienie sprawia, że doskonale odnajduje się w partiach melodycznych, często pełniąc rolę wiodącą w zespołach. Z kolei saksofon tenorowy, większy i cięższy, oferuje głębsze, bogatsze i bardziej „męskie” brzmienie, które świetnie sprawdza się w bluesie, jazzie czy muzyce popularnej, gdzie często pełni rolę akompaniującą lub solistyczną z charakterystycznym, potężnym głosem.
Decyzja między tymi dwoma instrumentami nie powinna być podejmowana pochopnie. Warto zastanowić się nad gatunkami muzycznymi, które najbardziej Cię inspirują, oraz nad tym, jakie brzmienie najbardziej rezonuje z Twoją duszą. Czy marzysz o śpiewnych, emocjonalnych melodiach, czy może o potężnych, drapieżnych solówkach? Odpowiedzi na te pytania stanowią pierwszy krok do podjęcia właściwej decyzji, która będzie satysfakcjonująca przez wiele lat wspólnego muzykowania.
Poznaj fundamentalne różnice między saksofonem altowym a tenorowym
Saksofon altowy i tenorowy, mimo wspólnego pochodzenia i podobnej konstrukcji, różnią się fundamentalnie pod wieloma względiami, które wpływają na sposób ich postrzegania i użytkowania w świecie muzyki. Pierwszą i najbardziej oczywistą różnicą jest ich rozmiar. Saksofon altowy jest wyraźnie mniejszy i lżejszy od tenora. Ta dysproporcja w wielkości przekłada się bezpośrednio na ergonomię gry – alt jest zazwyczaj łatwiejszy do trzymania i manipulowania przez osoby o mniejszych dłoniach lub niższym wzroście, co czyni go popularnym wyborem wśród dzieci i młodzieży rozpoczynających naukę.
Kolejnym kluczowym aspektem jest różnica w stroju. Oba instrumenty są transponujące, co oznacza, że dźwięk wydobywany z saksofonu nie jest tym samym dźwiękiem zapisanym w nutach. Saksofon altowy transponuje w Es (Es-dur), podczas gdy saksofon tenorowy w B (B-dur). Ta pozornie techniczna informacja ma ogromne znaczenie praktyczne. Nuty napisane dla saksofonu altowego będą brzmiały inaczej niż te same nuty zagrane na saksofonie tenorowym. W praktyce oznacza to, że partie zapisane dla jednego instrumentu nie są bezpośrednio odtwarzalne na drugim bez odpowiedniego transponowania przez muzyka lub aranżera.
Brzmienie to kolejny istotny czynnik rozróżniający. Saksofon altowy charakteryzuje się jaśniejszym, bardziej śpiewnym i często opisywanym jako „wesoły” lub „elegancki” tonem. Jest on często wykorzystywany w partiach melodycznych, solówkach wymagających lekkości i finezji, a także w muzyce klasycznej i rozrywkowej. Saksofon tenorowy natomiast posiada głębsze, bogatsze, bardziej rezonujące i „pełne” brzmienie. Jego dźwięk jest często opisywany jako „męski”, „mocny” lub „aksamitny”. Tenor króluje w świecie jazzu, bluesa i muzyki popularnej, gdzie jego charakterystyczny, potężny głos potrafi nadać utworom niezwykłej głębi i ekspresji.
Waga instrumentu również ma znaczenie, szczególnie podczas długich prób i koncertów. Saksofon tenorowy, ze względu na swoje rozmiary, jest zauważalnie cięższy od altowego. Wymaga to od grającego odpowiedniego podparcia, najczęściej za pomocą szelek, aby uniknąć nadmiernego obciążenia szyi i ramion. Dla osób, które dopiero zaczynają swoją przygodę z instrumentami dętymi, lekkość saksofonu altowego może być znaczącym ułatwieniem na początku nauki.
Wybór pierwszego saksofonu altowego z uwzględnieniem jego unikalnego charakteru
Saksofon altowy jest często pierwszym instrumentem, na którym uczą się przyszli saksofoniści, niezależnie od tego, czy planują grać muzykę klasyczną, jazzową, czy popularną. Jego uniwersalność sprawia, że odnajduje się w niemal każdym gatunku muzycznym. W orkiestrach dętych i symfonicznych altówki odgrywają kluczowe role melodyczne, dodając blasku i wyrazistości każdej kompozycji. W zespołach jazzowych często przejmują linie melodyczne, tworząc harmonijne dialogi z innymi instrumentami.
Kiedy zaczynasz naukę na saksofonie altowym, warto zwrócić uwagę na kilka aspektów. Po pierwsze, jakość wykonania instrumentu ma ogromne znaczenie dla komfortu gry i postępów. Instrumenty renomowanych producentów, nawet te z niższej półki cenowej przeznaczone dla początkujących, zazwyczaj oferują lepszą intonację, wygodniejsze klawisze i większą trwałość. Po drugie, dobór odpowiedniego ustnika i stroika jest równie ważny. Nawet najlepszy saksofon nie zabrzmi dobrze, jeśli będzie wyposażony w kiepski ustnik. Dla początkujących często polecane są ustniki o nieco szerszym otworze, które ułatwiają wydobycie dźwięku.
Repertuar dostępny dla saksofonu altowego jest niezwykle bogaty i zróżnicowany. Od klasycznych sonat i koncertów, przez swingujące standardy jazzowe, po nowoczesne kompozycje pop i rock. Jego zdolność do wyrażania szerokiej gamy emocji, od subtelnej melancholii po radosną energię, sprawia, że jest to instrument niezwykle satysfakcjonujący dla wielu muzyków. Jeśli cenisz sobie klarowność brzmienia, wszechstronność i łatwość prowadzenia linii melodycznej, saksofon altowy będzie doskonałym towarzyszem Twojej muzycznej podróży.
Decydując się na saksofon tenorowy, poznaj jego potężne możliwości brzmieniowe
Dla tych, którzy marzą o głębokim, rezonującym brzmieniu, które potrafi wypełnić salę koncertową i poruszyć najgłębsze struny duszy, saksofon tenorowy stanowi wybór wręcz stworzony. Jego charakterystyczny, „męski” ton jest synonimem wielu ikonicznych solówek jazzowych, bluesowych i rockowych, które na stałe wpisały się w historię muzyki. Jeśli inspirują Cię artyści tacy jak John Coltrane, Sonny Rollins czy Stan Getz, to saksofon tenorowy z pewnością przyciągnie Twoją uwagę.
Choć ten instrument jest większy i cięższy od swojego altowego kuzyna, jego potęga brzmieniowa jest nie do przecenienia. Niższy strój (B) w porównaniu do altowego (Es) nadaje tenorowi jego unikalną barwę – jest ona bogatsza, pełniejsza i często postrzegana jako bardziej „dorosła” i wyrazista. To właśnie ta głębia sprawia, że saksofon tenorowy doskonale sprawdza się w partiach solowych, gdzie może w pełni zaprezentować swoje możliwości ekspresyjne, od subtelnych, lirycznych fraz po potężne, wibrujące oktawy.
Podczas wyboru saksofonu tenorowego, podobnie jak w przypadku altowego, kluczowe jest zwrócenie uwagi na jakość wykonania i renomę producenta. Instrumenty przeznaczone dla początkujących tenorzystów powinny być solidnie zbudowane, z precyzyjnie działającą mechaniką klawiszy, aby ułatwić naukę i zapobiec frustracji. Warto również pamiętać, że saksofon tenorowy wymaga nieco więcej siły oddechu i lepszego panowania nad przeponą, co jest naturalnym etapem rozwoju każdego dęciaka.
Ważnym aspektem podczas gry na tenorze jest odpowiednie podparcie. Ze względu na jego wagę, standardowe szelki są niemal niezbędne, aby zapewnić komfort i uniknąć kontuzji. Dobrej jakości szelki, dopasowane do anatomii grającego, znacząco poprawiają komfort gry podczas dłuższych sesji ćwiczeniowych i występów. Warto również zainwestować w dobry ustnik, który pozwoli w pełni wydobyć potencjał brzmieniowy tego instrumentu. Wielu profesjonalistów preferuje ustniki o szerszym otworze i dłuższym rozchyleniu, co daje większą kontrolę nad dynamiką i barwą dźwięku.
Repertuar dla saksofonu tenorowego jest niezwykle bogaty i zróżnicowany, choć często kojarzony jest z jazzem. Od klasycznych utworów big-bandowych, przez bluesowe ballady, po nowoczesne eksperymenty muzyczne. Jego zdolność do generowania potężnych, nasyconych emocjami dźwięków czyni go idealnym narzędziem do wyrażania szerokiego spektrum uczuć, od radości i ekscytacji, po głęboką zadumę i smutek. Jeśli szukasz instrumentu o wyrazistym charakterze i bogatej barwie, saksofon tenorowy z pewnością spełni Twoje oczekiwania.
Główne czynniki wpływające na wybór między saksofonem altowym a tenorowym
Podjęcie decyzji o tym, który saksofon – altowy czy tenorowy – będzie najlepszym towarzyszem Twojej muzycznej podróży, wymaga rozważenia kilku kluczowych czynników. Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi, ponieważ optymalny wybór zależy od indywidualnych preferencji, predyspozycji fizycznych oraz celów muzycznych. Zrozumienie tych elementów pomoże Ci dokonać świadomej i satysfakcjonującej decyzji, która będzie procentować przez lata.
Pierwszym i fundamentalnym aspektem jest wiek i budowa fizyczna przyszłego saksofonisty. Saksofon altowy, ze względu na swoje mniejsze rozmiary i mniejszą wagę, jest zdecydowanie bardziej przystępny dla dzieci i osób o drobniejszej posturze. Mniejsza odległość między klawiszami i ogólna ergonomia instrumentu ułatwiają naukę prawidłowego chwytu i manipulacji palcami. Saksofon tenorowy, będąc większym i cięższym, wymaga większej siły fizycznej, dłuższych ramion i większych dłoni, aby gra na nim była komfortowa. Dla młodego ucznia wybór altówki jest często bardziej praktyczny i mniej obciążający.
Kolejnym istotnym kryterium jest rodzaj muzyki, którą zamierzasz grać. Choć oba instrumenty są wszechstronne, pewne gatunki faworyzują jeden nad drugim. Saksofon altowy, ze swoim jaśniejszym, bardziej śpiewnym brzmieniem, często dominuje w muzyce klasycznej, muzyce filmowej oraz w niektórych odmianach jazzu, gdzie potrzebna jest lekkość i precyzja melodyczna. Saksofon tenorowy, z jego głębokim, pełnym i mocnym tonem, jest nieodłącznym elementem bluesa, tradycyjnego jazzu, rock and rolla i muzyki popularnej. Jeśli masz jasno określone preferencje gatunkowe, mogą one skierować Cię w stronę konkretnego instrumentu.
Brzmienie instrumentu jest kwestią subiektywną, ale niezwykle ważną. Czy bardziej pociąga Cię jasna, wyrazista barwa altówki, czy może głęboka, aksamitna natura tenora? Warto posłuchać nagrań wielu saksofonistów grających na obu instrumentach, aby wyrobić sobie własne zdanie i określić, które brzmienie najbardziej rezonuje z Twoimi emocjami i estetyką muzyczną. To, jakie dźwięki sprawiają Ci przyjemność, jest kluczowe dla długoterminowej motywacji i satysfakcji z gry.
Warto również rozważyć kwestię dostępności instrumentów i akcesoriów. Zarówno saksofony altowe, jak i tenorowe, są szeroko dostępne na rynku, z szerokim wachlarzem modeli w różnych przedziałach cenowych. Podobnie jest z akcesoriami takimi jak stroiki, ustniki czy futerały. Cena instrumentów dla początkujących jest zazwyczaj porównywalna, choć modele tenorowe mogą być nieznacznie droższe ze względu na większą ilość materiału potrzebnego do ich produkcji. Ostateczny wybór powinien opierać się na połączeniu tych wszystkich czynników, prowadząc do instrumentu, który nie tylko brzmi dobrze, ale także jest komfortowy w grze i inspiruje do dalszego rozwoju.
Rozważenie wieku i budowy ciała przy wyborze saksofonu dla dziecka
Kiedy rodzice rozważają zakup pierwszego instrumentu dętego dla swojego dziecka, często stają przed dylematem: saksofon altowy czy tenorowy? Odpowiedź w tym przypadku jest zazwyczaj dość jednoznaczna i skupia się przede wszystkim na aspekcie fizycznym. Saksofon altowy jest zdecydowanie bardziej odpowiednim wyborem dla większości dzieci, zwłaszcza tych młodszych, ze względu na jego rozmiar, wagę i ergonomię.
Mniejszy rozmiar saksofonu altowego oznacza, że dziecko może łatwiej objąć instrument, dosięgnąć do klawiszy i utrzymać prawidłową postawę bez nadmiernego wysiłku. Dzieciom często brakuje jeszcze siły fizycznej i rozwiniętej koordynacji ruchowej, aby komfortowo operować większym i cięższym saksofonem tenorowym. Długie godziny ćwiczeń na instrumencie, który jest dla nich zbyt duży lub zbyt ciężki, mogą prowadzić do nieprawidłowej techniki, a nawet do problemów zdrowotnych, takich jak bóle pleców czy nadgarstków.
Waga jest kolejnym kluczowym czynnikiem. Saksofon tenorowy jest znacząco cięższy od altowego. Nawet z użyciem szelek, które są niezbędne dla dorosłych grających na tenorze, dziecko może odczuwać duży dyskomfort. Lekkość saksofonu altowego sprawia, że jest on mniej obciążający dla młodego organizmu, pozwalając skupić się na nauce podstaw gry, takich jak wydobywanie dźwięku, prawidłowe ułożenie ust (embouchure) i opanowanie podstawowych nut.
Ergonomia klawiatury jest również istotna. Klawisze na saksofonie altowym są zazwyczaj mniejsze i rozmieszczone bliżej siebie, co ułatwia dzieciom z mniejszymi palcami ich naciskanie i szybkie przemieszczanie się między nimi. Początkujący uczniowie saksofonu tenorowego mogą napotkać trudności w dosięgnięciu do niektórych klawiszy, co spowalnia postępy i może prowadzić do frustracji. Dlatego też, rekomendacja dla dzieci i młodzieży zawsze skłania się ku saksofonowi altowemu jako pierwszemu instrumentowi.
Oczywiście, istnieją wyjątki. Wyjątkowo wysokie i rozwinięte fizycznie dzieci mogą być w stanie grać na saksofonie tenorowym. W takich przypadkach kluczowe jest indywidualne dopasowanie instrumentu i upewnienie się, że dziecko czuje się komfortowo. Jednakże, w większości sytuacji, saksofon altowy stanowi bezpieczny i efektywny wybór, który stanowi solidną podstawę do dalszego rozwoju muzycznego, niezależnie od tego, czy dziecko w przyszłości zdecyduje się pozostać przy altówce, czy też przesiąść się na większy saksofon, taki jak tenorowy.
Wpływ gatunków muzycznych na wybór między saksofonem altowym a tenorowym
Świat muzyki jest niezwykle zróżnicowany, a każdy gatunek ma swoje unikalne wymagania i preferencje dotyczące brzmienia instrumentów. Kiedy zastanawiasz się, jaki saksofon wybrać – altowy czy tenorowy – warto wziąć pod uwagę, jakie style muzyczne najbardziej Cię pociągają i w jakich chciałbyś się realizować. Wybór ten może mieć znaczący wpływ na Twoją satysfakcję z gry i rozwój artystyczny.
Saksofon altowy, ze swoim jaśniejszym, bardziej melodyjnym i często lirycznym brzmieniem, doskonale odnajduje się w muzyce klasycznej. Partie altówki w orkiestrach symfonicznych i dętych są zazwyczaj wymagające technicznie i melodycznie, podkreślając śpiewność instrumentu. W świecie jazzu, altówka króluje w gatunkach takich jak swing, bebop czy cool jazz, gdzie jej zwinność i klarowność barwy pozwalają na precyzyjne wykonywanie szybkich pasaży i wyrazistych solówek. Wielu znanych saksofonistów jazzowych, takich jak Charlie Parker czy Cannonball Adderley, zasłynęło właśnie dzięki grze na saksofonie altowym.
Z kolei saksofon tenorowy, ze swoim głębszym, bogatszym i bardziej potężnym brzmieniem, jest nieodłącznym elementem bluesa, jazzu tradycyjnego, rock and rolla i muzyki popularnej. Jego zdolność do generowania mocnego, nasyconego dźwięku sprawia, że jest idealny do tworzenia bluesowych ballad, energetycznych rockowych riffów czy ikonicznych jazzowych solówek. Artyści tacy jak John Coltrane, Sonny Rollins czy Stan Getz ukształtowali brzmienie saksofonu tenorowego, czyniąc je jednym z najbardziej rozpoznawalnych głosów w muzyce XX i XXI wieku. Jeśli marzysz o graniu potężnych, emocjonalnych solówek, które poruszają publiczność, tenor może być dla Ciebie.
W muzyce popularnej i rozrywkowej oba instrumenty znajdują swoje zastosowanie. Altówka może dodać lekkości i jasności partiom melodycznym w utworach popowych, podczas gdy tenor może nadać utworom charakterystyczny, rockowy lub bluesowy pazur. Coraz częściej obserwuje się również mieszanie stylów i wykorzystywanie obu saksofonów w ramach jednego zespołu lub gatunku.
Ostatecznie, wybór gatunku muzycznego powinien być zgodny z Twoimi osobistymi preferencjami i tym, co Cię najbardziej inspiruje. Słuchaj dużo różnorodnej muzyki, identyfikuj brzmienia saksofonu, które najbardziej Ci się podobają, i zastanów się, który instrument najlepiej wpisuje się w Twoje muzyczne wizje. Pamiętaj, że granice gatunkowe są coraz bardziej płynne, a umiejętności muzyka pozwalają na adaptację instrumentu do różnych stylów.
Różnice w technice gry i wymaganiach fizycznych między saksofonem altowym a tenorowym
Chociaż oba saksofony należą do tej samej rodziny instrumentów i dzielą wiele wspólnych cech konstrukcyjnych, istnieją subtelne, ale istotne różnice w technice gry i wymaganiach fizycznych, które warto wziąć pod uwagę przy wyborze. Te różnice wpływają na komfort gry, szybkość nauki i ogólne możliwości wykonawcze.
Saksofon altowy, ze względu na swoje mniejsze rozmiary, wymaga mniejszej przestrzeni między palcami i krótszego zasięgu do klawiszy. To sprawia, że jest on zazwyczaj łatwiejszy do opanowania dla osób o mniejszych dłoniach i krótszych palcach. Technika palcowania na altówce może wydawać się bardziej zwinna i mniej obciążająca fizycznie, co jest szczególnie korzystne dla początkujących, którzy dopiero rozwijają swoją koordynację ruchową. Siła oddechu potrzebna do wydobycia dźwięku jest również zazwyczaj mniejsza, co ułatwia kontrolę nad intonacją i dynamiką na początku nauki.
Saksofon tenorowy, będąc większym i cięższym instrumentem, wymaga nieco innej techniki gry. Klawisze są rozmieszczone szerzej, co może stanowić wyzwanie dla osób o mniejszych dłoniach. Wymaga to większego rozciągnięcia palców i precyzyjniejszego ruchu. Co więcej, ze względu na większą długość rury rezonansowej, saksofon tenorowy wymaga większej objętości powietrza i większej siły oddechu do osiągnięcia pełnego, rezonującego dźwięku. Opanaowanie prawidłowego wsparcia oddechowego (przeponowego) jest kluczowe dla uzyskania mocnego i stabilnego brzmienia tenoru.
Waga instrumentu również wpływa na technikę gry. Saksofon tenorowy, ze względu na swoją wagę, często wymaga użycia szelek do podtrzymania instrumentu. To zwalnia ręce od konieczności utrzymywania całego ciężaru saksofonu, pozwalając na większą swobodę ruchów i lepsze skupienie na technice palcowania i aparacie oddechowym. Brak odpowiedniego podparcia podczas gry na tenorze może prowadzić do napięć w ramionach i szyi, a także negatywnie wpływać na technikę gry.
Dodatkowo, należy wspomnieć o różnicach w stroju i wynikających z nich wymaganiach dotyczących stroików i ustników. Choć podstawowa technika embouchure (układu ust) jest podobna, optymalne ustawienie ustnika i dobór odpowiedniej twardości stroika mogą się różnić w zależności od instrumentu. Dla saksofonu tenorowego często preferowane są stroiki nieco twardsze i ustniki o szerszym otworze, aby uzyskać pełniejsze i bardziej kontrolowane brzmienie, podczas gdy altówka może lepiej współgrać ze stroikami miększymi i ustnikami o węższym otworze, co ułatwia wydobycie dźwięku.
Podsumowując, choć oba instrumenty oferują bogate możliwości muzyczne, różnice w rozmiarze, wadze i stroju przekładają się na odmienne wymagania techniczne i fizyczne. Wybór powinien być dokonany z uwzględnieniem indywidualnych predyspozycji, aby zapewnić komfort gry i umożliwić efektywny rozwój muzyczny.
Wskazówki dotyczące zakupu pierwszego saksofonu altowego lub tenorowego
Zakup pierwszego saksofonu to ważna decyzja, która powinna być poprzedzona gruntownym research’em i przemyśleniem. Niezależnie od tego, czy skłaniasz się ku saksofonowi altowemu, czy tenorowemu, istnieje kilka uniwersalnych wskazówek, które pomogą Ci dokonać najlepszego wyboru, unikając pułapek i zapewniając sobie satysfakcję z zakupu.
Przede wszystkim, zdecyduj, który instrument jest dla Ciebie najbardziej odpowiedni, biorąc pod uwagę wiek, budowę ciała, preferencje muzyczne i brzmieniowe. Jeśli jesteś początkującym, zwłaszcza dzieckiem, saksofon altowy jest zazwyczaj bezpieczniejszym i bardziej praktycznym wyborem. Jeśli jesteś osobą dorosłą z większą siłą fizyczną i jasno określonymi celami muzycznymi, saksofon tenorowy może być równie dobrym, a nawet lepszym wyborem, jeśli jego brzmienie bardziej Ci odpowiada.
Kolejnym kluczowym krokiem jest wybór renomowanego producenta. Na rynku istnieje wiele marek oferujących saksofony dla początkujących. Warto postawić na sprawdzonych producentów, którzy gwarantują dobrą jakość wykonania, stabilną intonację i trwałość instrumentu. Do popularnych i cenionych marek należą między innymi Yamaha, Selmer, Jupiter, Trevor James czy Antigua. Nawet w niższym przedziale cenowym, instrumenty tych firm zazwyczaj oferują lepszą jakość niż produkty mniej znanych marek.
Zdecydowanie odradza się zakup instrumentu przez internet bez wcześniejszego ogrania go osobiście, chyba że jest to model sprawdzony i polecany przez zaufanego nauczyciela lub muzyka. Fizyczne wypróbowanie saksofonu jest kluczowe. Podczas wizyty w sklepie muzycznym, jeśli to możliwe, poproś o pomoc doświadczonego nauczyciela gry na saksofonie. Nauczyciel będzie w stanie ocenić stan techniczny instrumentu, jego ergonomię i potencjał brzmieniowy.
Podczas oględzin instrumentu zwróć uwagę na kilka rzeczy: stan klawiszy (czy działają płynnie, czy nie są luźne), obecność ewentualnych wgnieceń lub śladów napraw, jakość poduszek (czy są szczelne i w dobrym stanie), oraz ogólne wykończenie instrumentu. Skup się również na brzmieniu – czy jest czyste, czy łatwo wydobyć dźwięk, czy instrument trzyma intonację w różnych rejestrach.
Nie zapomnij o akcesoriach. Do podstawowego wyposażenia należą: futerał (najlepiej twardy, dla lepszej ochrony), ustnik (często dołączony do instrumentu, ale warto rozważyć zakup lepszego), stroik (warto mieć kilka o różnej twardości), pasek do saksofonu (szczególnie ważny przy tenorze), ścierka do czyszczenia i smar do korków. Zakup używanego saksofonu również może być dobrą opcją, pod warunkiem, że instrument został dokładnie sprawdzony przez profesjonalnego serwisanta instrumentów dętych przed zakupem.
„`
